Anno Domini 2021

De geschiedenis is het heden gezien door de toekomst
- Godfried BOMANS (1913-1971), Nederlands auteur en mediafiguur

Het was in het jaar des Heren ... In deze rubriek treft u de artikeltjes aan die ooit als brandend actueel nieuws op de hoofdpagina van deze site stonden. Wat ooit het heden was, is intussen verstild in het verleden. Dat verleden - van feiten en activiteiten - kan u hier nog 's in chronologische volgorde doornemen.

Dit was de vraag die Chris Van der Meeren zich stelde in volle coronacrisis. Hij dook in parochieregisters, haalde het stof van gemeentelijke archieven. Hij ging 400 jaar terug in de tijd.

 

Uittreksel overlijdensregister 1646

Uittreksel uit het Kruishoutemse overlijdensregister 1646: op 7 september overlijden 4 jonge mensen van minder dan 30 jaar. Daarbij zijn de zussen Elisabeth en Livina Baerts, respectievelijk 30 en 28 jaar. De pastoor vermeldt bij Livina ‘obiit peste’, gestorven door de pest (site Rijksarchief, parochieregisters Kruishoutem.)

 

Wat bleek? Kruishoutem moest net zoals zovele dorpen in Vlaanderen met de regelmaat van de klok dodelijke pandemieën doorstaan. Pest, cholera, Spaanse en andere griepen, rode loop, dysenterie, hongersnood, luchtwegeninfecties, oorlog, pokken, tyfus, mazelen, kinkhoest, enz… Noem het maar op, ze passeerden allemaal de revue en stuurden onze voorouders massaal naar de Eeuwige Jachtvelden.

Chris maakte een Hitparade van de epidemieën die het zwaarst inhakten op de Kruishoutemse bevolking, van 1646 tot nu. Wil u weten op welke plaats corona staat in de Top 20 van de Kruishoutemse Pandemieën ? U leest het in het jubileumjaarboek van Hultheim, op p.109 !

In de rechter benedenhoek van het kerkhof van Kruishoutem bevindt zich een grafzerk, verweerd door de tijd en begroeid met klimop. Hier rusten Oscar Bekaert en zijn echtgenote Angèle Vanheuverswijn. Oscar was afkomstig van Huise. Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog meldde hij zich als vrijwilliger en maakte zich verdienstelijk voor België, wat leidde tot meerdere onderscheidingen, o.a. het Oorlogskruis met Palm en het IJzerkruis.

Bidprentje Oscar Bekaert 1890 1944  Rustplaats der familie Bekaert Vanheuverswijn
Links: foto bidprentje (archief Raoul De Bel). Rechts: de graftombe met opschrift: ‘Rustplaats der familie Bekaert Vanheuverswijn’. Geen vermelding van voornamen, geboorte- en sterfjaar (foto Edwin De Borggraeve).

Ten tijde van Wereldoorlog II was hij onderwijzer op rust, en net zoals zovelen uit zijn beroepscategorie Vlaamsgezind. Bij besluit van 25 juni 1942 werd hij door de Secretaris-Generaal van het Ministerie van Binnenlandse Zaken aangeduid om burgemeester van Kruishoutem te worden ter vervanging van Charles D’Huyvetter die twee dagen voordien door dezelfde overheidsambtenaar uit zijn ambt was ontzet. Onder de Duitse militaire bezetting was het burgemeesterschap ‘over eieren lopen’. Toch kon Bekaert met gemeentesecretaris René D’Huyvetter verhinderen - door ze tijdig te verwittigen - dat meerdere Kruishoutemse jongelingen door de Duitsers werden opgepakt voor verplichte tewerkstelling.

In de rumoerige bevrijdingsdagen van september 1944 kreeg het gezin Bekaert de volkswoede over zich heen. In de avond van zondag 3 september gooide een dronken bende de ruiten van zijn huis aan diggelen om het vervolgens te plunderen. Het gewoel in het centrum bleef die nacht duren tot 4u30’. Op vrijdag 8 september werd Kruishoutem bevrijd. Op zondag 10 september schoot Oscar Bekaert zich door het hoofd in de serre bij zijn woning. Op zaterdag 16 september vond hij zijn laatste rustplaats.

Toenmalig gemeentesecretaris René D’Huyvetter hield een dagboek bij tijdens de woelige septemberdagen 1944 en de bevrijding van Kruishoutem. Dit uniek document wordt gepubliceerd in het jubileumjaarboek 2021 van Hultheim, vanaf p. 192.

Locatie Terwostinnen

Kruishoutem. Foto vanuit de toren van de Sint-Eligiuskerk. Centraal links op de achtergrond en verscholen achter de bankfilialen op de Markt ziet u wat overblijft van wat ooit een imposante hoeve was. Wat nog rechtstaat, is het half gesloopte hoofdgebouw. Foto: Chris Van der Meeren, 2020.

Dicht bij het centrum van Kruishoutem stond ooit een grote herenhoeve. Daar blijft nu nog slechts een minuscuul deeltje van over, verscholen achter een rij bankinstellingen. De geschiedenis van deze boerderij gaat eeuwen terug in de tijd, ze werd bewoond door meerdere Kruishoutemse baljuws en was ooit een twistappel die zelfs Koning Leopold II in Hoogst Eigen Persoon tot ingrijpen verplichtte. De hoeve is gekend als Hof ter Wostinnen (naar: woestenij), maar is dat wel haar correcte naam? En is de in de buurt gelegen Woestijnestraat terecht naar deze boerderij genoemd? Of is er hier sprake van een historische blunder? M.a.w., Ter Wostinnen or not Ter Wostinnen, that’s the question!  Het antwoord leest u in de bijdrage van Philippe Levrau in het jubileumjaarboek 2021 van Hultheim, vanaf p. 21.

 

Bezoek eiermarkt koning Boudewijn

 (Foto: archief Hultheim)

Op 25 oktober 1966 - afgelopen maandag 55 jaar geleden - kreeg Kruishoutem Hoog Bezoek met een Royaal Tintje. Chris Van der Meeren hierover: “In het kader van een reeks bezoeken aan gewesten die voor economische ontwikkeling in aanmerking kwamen, bezocht de vorst op 25 oktober 1966 de regio Oudenaarde-Ronse. Eerst was Kruishoutem aan de beurt; om 10.15u arriveerde Boudewijn aan de eretribune die opgesteld stond aan het begin van de Waregemsesteenweg. Hij werd er voorgesteld aan de gemeenteraadsleden, aan deken Van den Abeele en vanzelfsprekend ook aan de eikoningin Magda Mortier. Daarna had hij een kort onderhoud met de veteranen van de eerste Wereldoorlog. De schoolkinderen zwaaiden met de tricolore vlaggetjes. Vervolgens wandelde hij met zijn gevolg naar de markt waar hij - met de hem kenmerkende belangstelling - informerende gesprekjes aanging met de producenten en handelaars. Tot slot kreeg de vorst een mand met 150 eieren, aangeboden door de voorzitter van de vereniging van de eierhandelaars. Burgemeester Vergaert overhandigde een tinnen schaal.”

Blijgezind zette de koning zijn tocht door de streek verder. Het zou wel ’s kunnen dat te Laken die avond een lekkere Kruishoutemse reuze-omelet op de koninklijke dis kwam. De eiermarkt kende zijn einde op 29 december 1970. Koning Boudewijn volgde 23 jaren later. Hij overleed op 31 juli 1993.

Info bij: VAN DER MEEREN Chris, Kruishoutems glorierijke geschiedenis van markt, kip en ei. Van Lodewijk XIV’s oorkonde tot Europese eiermarkt, jaarboek Hultheim 2015, p.100-143.

U kan vanaf volgende week intekenen op het 20ste jaarboek van de heem- en geschiedkundige kring Hultheim. Bij deze jubileumeditie organiseren we een historische wedstrijd. Herkent u dit voorwerp? Het betreft een bodemvondst te Kruishoutem. Het wordt gedateerd tussen 1375 en 1425.

wapenschild Filips de Stoute   gekroond schild met wapen Frankrijk
Links: voorzijde. Rechts: achterzijde (foto’s Pieter De Milt)

Op de voorzijde: een gekroond, gevierendeeld schild met wapen van Filips de Stoute van Bourgondië. Op de achterzijde: een gekroond schild met wapen van Frankrijk met drie fleurs-de-lis geplaatst als 2 en 1. Dergelijke voorwerpen zijn in veelvoud her en der gevonden, maar momenteel zijn er amper 12 exemplaren met deze motieven gekend. Het object is dus vrij uniek. De versieringen zijn immers doorgaans geen wapenschilden, maar afbeeldingen die verwijzen naar het christendom. Aan de zijkant waren er twee oortjes die nog gedeeltelijk zichtbaar zijn. De bovenkant (ontbreekt op de foto’s) kon afgesloten worden. Dit soort voorwerpen was in gebruik tussen de 13de en de 16de eeuw, maar vooral in de 14de en de 15de eeuw. Hoogte: 39 mm. Breedte: 29mm. Dikte: 10mm. Gewicht: 35gr. Materiaal: lood-tin.

           bovenzijde object  zijkant object

Links: bovenzijde. Rechts: zijkant (foto’s Pieter De Milt)

  • Prijsvraag: wat is dit voorwerp/waarvoor diende het?
  • Schiftingsvraag: hoeveel inzendingen (al dan niet correct) zullen worden doorgestuurd?  

Stuur uw antwoord ten laatste tegen zondag 28 november aanstaande naar bestuurslid Martin De Milt via: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. (met uw contactgegevens, adres en telefoonnummer). Drie winnaars ontvangen een gratis exemplaar van het jubileum jaarboek 2021 van Hultheim.

 

Aime Lombaert 1945 2008   Aime Lombaert beiaard
Links: opschrift op columbarium Lozer (foto Edwin De Borggraeve 2021). Foto rechts: Peter Maenhoust 2002

In een columbarium op de rustplaats bij de OL Vrouw van Bijstandkerk bevindt zich de urne van één van onze grootste muzikale artiesten. Aimé Lombaert werd in 1945 geboren in de materniteit te Oudenaarde. Hij groeide op in Lozerdorp, op de hoek van de Lozerstraat en de Lozerkerkweg (herberg ‘De Vlaamse Leeuw’). Vader Lombaert was tevens kleermaker. 

Aimé studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Gent en behaalde er in 1966 een Eerste Prijs notenleer. Vervolgens trok hij naar de Koninklijke Beiaardschool in Mechelen waar hij laureaat werd (1978). Hij was muziekleraar in diverse secundaire scholen en doceerde aan de Muziekacademies van Oudenaarde (van 1963 tot 1984) en van Deinze samenzang (van 1966 tot 2006) en beiaard (van 1994 tot 2006). Als titularis-beiaardier speelde hij te Brugge (van 1984 tot 2008), Deinze (van 1988 tot 2008) en Poperinge (van 1988 tot 2008). Hij concerteerde trouwens op zowat alle belangrijke beiaarden ter wereld en was internationaal vermaard. Tevens componeerde en werkte hij mee aan meerdere opnames voor radio, TV, LP en CD. Hij was ook ontwerper-adviseur bij beiaardrestauraties. (o.a. in de Sint-Bartholomeuskerk in Geraardsbergen).

Aimé Lombaert overleed in 2008 op 63-jarige leeftijd na een lange strijd tegen een zware ziekte. Een week voordien had de stad Deinze hem de titel van erebeiaardier verleend.